Những điều cần biết trước khi xét nghiệm ADN

Câu hỏi cần trả lời trước khi đặt lịch

Kết quả này sẽ được dùng để làm gì? Đây là câu hỏi quyết định toàn bộ quy trình phía sau. Nếu chỉ để bản thân và gia đình biết, quy trình đơn giản hơn nhiều. Nếu để nộp cho cơ quan có thẩm quyền, mẫu phải được thu theo cách chứng minh được ai đã cho mẫu đó.

Nhiều gia đình bắt đầu bằng xét nghiệm dân sự để biết trước, rồi mới làm lại theo quy trình pháp lý khi cần dùng chính thức. Cách này hoàn toàn hợp lý, nhưng bạn nên biết là sẽ phải làm hai lần chứ không thể chuyển đổi kết quả cũ.

Dân sự và pháp lý khác nhau ở đâu

Về mặt kỹ thuật, hai loại này chạy cùng một quy trình phân tích và cho cùng độ tin cậy về mặt sinh học. Khác biệt nằm ở chuỗi bảo quản mẫu.

• Dân sự: người dùng có thể tự thu mẫu tại nhà theo hướng dẫn. Phòng xét nghiệm phân tích đúng mẫu nhận được, nhưng không xác nhận mẫu đó thuộc về ai.
• Pháp lý: mẫu được thu tại cơ sở, có mặt người làm chứng, đối chiếu giấy tờ tùy thân, chụp ảnh và lập biên bản. Hồ sơ đi kèm mới là thứ tạo ra giá trị sử dụng.
• Chi phí chênh lệch chủ yếu đến từ quy trình định danh và hồ sơ, không phải từ độ phức tạp của phân tích.

Nếu có bất kỳ khả năng nào kết quả sẽ được dùng cho thủ tục hành chính hoặc tố tụng, hãy làm theo quy trình pháp lý ngay từ đầu. Làm lại tốn kém hơn làm đúng.

Loại mẫu và điều cần lưu ý với từng loại

Phần lớn xét nghiệm huyết thống hiện nay dùng mẫu niêm mạc miệng. Cách thu đơn giản, không đau, và lượng ADN thu được thường dư cho phân tích.

• Niêm mạc miệng: chà tăm bông vào mặt trong má khoảng 30 giây. Tránh ăn, uống, hút thuốc trong 30 phút trước đó.
• Máu: cho lượng ADN nhiều nhất và ổn định nhất. Thường dùng khi cần làm nhiều xét nghiệm trên cùng một lần lấy mẫu.
• Tóc có chân: phải còn nang tóc trắng ở gốc. Tóc rụng tự nhiên hoặc tóc cắt không dùng được vì không có tế bào sống.
• Móng tay, bàn chải đánh răng, đầu lọc thuốc lá: gọi là mẫu đặc biệt. Tỷ lệ thành công thấp hơn, thời gian lâu hơn, chi phí cao hơn, và chỉ dùng cho mục đích tham khảo.

Độ chính xác thực tế nghĩa là gì

Với quan hệ cha con, khi có mẫu của cả người cha giả định và người con, kết quả loại trừ đạt độ chắc chắn gần như tuyệt đối: nếu các marker không khớp, quan hệ bị loại trừ dứt khoát.

Kết quả khẳng định được biểu diễn bằng chỉ số xác suất huyết thống, thường từ 99,99% trở lên. Con số này phản ánh mức độ hiếm của tổ hợp marker chung giữa hai người trong quần thể tham chiếu.

Trường hợp cần lưu ý: nếu người cha giả định có anh em ruột cũng có khả năng liên quan, cần thông báo trước. Anh em ruột chia sẻ nhiều marker, và phân tích cần được thiết kế khác đi để phân biệt.

Chuẩn bị hồ sơ và tâm lý

Với hồ sơ pháp lý, mang theo giấy tờ tùy thân của người lớn tham gia và giấy khai sinh của trẻ nếu có. Nếu trẻ chưa có giấy khai sinh, hãy trao đổi trước để được hướng dẫn phương án thay thế.

Về mặt tâm lý, hãy cân nhắc trước bạn sẽ làm gì với từng khả năng của kết quả. Nhiều gia đình chỉ nghĩ đến một kịch bản. Chuẩn bị cho cả hai giúp buổi nhận kết quả bớt nặng nề hơn.