Chuẩn bị mẫu đúng cách: hướng dẫn theo từng loại xét nghiệm
Nhịn ăn bao lâu, thời điểm nào trong ngày, thuốc đang dùng có ảnh hưởng không, và cách đóng gói khi gửi mẫu từ xa.
Tóm tắt nhanh
Những điểm chính.
- 01
Nhịn ăn chỉ cần thiết cho một số xét nghiệm sinh hóa, không phải cho xét nghiệm di truyền hay NIPT.
- 02
Thời điểm lấy mẫu ảnh hưởng thật sự đến một số chỉ số nội tiết và sắt huyết thanh.
- 03
Không tự ngưng thuốc đang điều trị để đi xét nghiệm. Hãy báo danh sách thuốc thay vì dừng chúng.
Phần lớn kết quả bị nghi ngờ hoặc phải làm lại đều bắt nguồn từ khâu chuẩn bị mẫu chứ không phải từ khâu phân tích.
Hướng dẫn dưới đây bao quát các tình huống thường gặp nhất trong danh mục xét nghiệm hiện hành.
Khi nào thực sự cần nhịn ăn
Nhịn ăn nghĩa là không ăn và không uống gì ngoài nước lọc trong khoảng thời gian quy định trước khi lấy máu. Đây không phải yêu cầu chung cho mọi xét nghiệm.
- Cần nhịn 8 đến 12 giờ: đường huyết lúc đói, bộ mỡ máu, một số xét nghiệm chức năng gan.
- Không cần nhịn: xét nghiệm ADN, NIPT, công thức máu, nhóm máu, phần lớn xét nghiệm nội tiết tuyến giáp.
- Trường hợp riêng: nghiệm pháp dung nạp glucose có quy trình nhịn ăn và uống đường theo lịch cụ thể, sẽ được hướng dẫn riêng.
Nhịn ăn quá lâu, trên 14 giờ, cũng làm sai lệch một số chỉ số. Đúng khoảng thời gian quan trọng hơn là nhịn càng lâu càng tốt.
Thời điểm trong ngày có quan trọng không
Với đa số xét nghiệm thì không. Nhưng có một nhóm chỉ số dao động theo nhịp sinh học và cần được lấy vào buổi sáng để so sánh được giữa các lần.
Cortisol, testosterone và sắt huyết thanh đều cao nhất vào sáng sớm. Nếu bạn theo dõi các chỉ số này qua nhiều lần, hãy giữ nguyên khung giờ lấy mẫu để so sánh có ý nghĩa.
Thuốc và thực phẩm chức năng
Nguyên tắc quan trọng nhất: không tự ý ngưng thuốc điều trị để đi xét nghiệm. Nguy cơ từ việc bỏ liều thường lớn hơn lợi ích của một con số sạch hơn.
Việc cần làm là ghi lại danh sách thuốc và thực phẩm chức năng bạn đang dùng, kể cả vitamin, và đưa cho nơi lấy mẫu. Một số chất có ảnh hưởng đáng kể mà nhiều người không nghĩ tới.
- Biotin liều cao trong thực phẩm chức năng làm sai lệch nhiều xét nghiệm miễn dịch, đặc biệt là tuyến giáp. Thường cần ngưng 48 đến 72 giờ.
- Vitamin C liều cao ảnh hưởng đến xét nghiệm máu ẩn trong phân.
- Kháng sinh gần đây ảnh hưởng đến kết quả nuôi cấy vi khuẩn.
Gửi mẫu từ xa
Với khách hàng ngoài Hà Nội, mẫu niêm mạc miệng là loại chịu được vận chuyển tốt nhất. Điều quan trọng là để tăm bông khô hoàn toàn trong không khí trước khi cho vào bao bì.
Không dùng túi nilon kín cho mẫu còn ẩm. Độ ẩm giữ lại sẽ tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển và làm hỏng ADN trong quá trình vận chuyển.
- Để mẫu khô tự nhiên tối thiểu 30 phút, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt.
- Cho vào phong bì giấy, ghi rõ tên người cho mẫu trên từng phong bì riêng.
- Không để chung mẫu của hai người trong một phong bì.
- Gửi trong ngày hoặc bảo quản nơi khô ráo, nhiệt độ phòng, tối đa vài ngày.
Đọc tiếp
Bài viết liên quan
Sàng lọc trước sinh · 7 phút đọc
Hình ảnh kết quả xét nghiệm NIPT: cách đọc từng phần
Hướng dẫn đọc phiếu kết quả NIPT từ thông tin mẫu, tỷ lệ ADN thai đến kết luận nguy cơ thấp, nguy cơ cao hoặc chưa có kết quả.
Sàng lọc trước sinh · 8 phút đọc
Xét nghiệm NIPT chính xác bao nhiêu phần trăm?
Không có một tỷ lệ chính xác duy nhất cho mọi gói NIPT. Hiểu độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán và nguyên nhân sai lệch giúp đọc con số đúng hơn.
Sàng lọc trước sinh · 7 phút đọc
Xét nghiệm NIPT có phát hiện bệnh cho mẹ không?
NIPT không phải xét nghiệm chẩn đoán bệnh cho mẹ. Một số tín hiệu bất thường có thể bắt nguồn từ cơ thể mẹ, nhưng cần đánh giá chuyên môn riêng để xác định nguyên nhân.